Arama:

Etiket Bulutu







‘kars’

Sarıkamış Harekatı

03.06.2010

sarikamis-harekati

Osmanlı Devleti, Almanya ile yapılan anlaşmanın ardından Birinci Dünya Savaşı’na girmek zorunda kalmıştır. Ancak Balkan Savaşı’ndan yeni çıkmış olması ve yeterli hazırlıkları yapma imkânı ve zamanı olmadığından dolayı savaşın ilerleyen dönemlerinde büyük olumsuzluklarla karşı karşıya kalmıştır.

Osmanlı donanmasına bağlı Yavuz ve Midilli gemilerinin Sivastopol’u bombardımanının ardından 1 Kasım 1914 günü Rus Ordusu hududu geçerek baskın tarzında taarruza başlamıştır. Erzurum genel istikametinde ilerleyen Rus Kuvvetleri, 7-12 Kasımda Köprüköy ve 17-20 Kasımda cereyan eden Azap muharebelerini kaybederek geri çekilmek zorunda kalmıştır. Savaşın ilk aylarında meydana gelen bu durum, Ordunun subay ve erleri üzerinde olumlu bir etki yaratmıştır. Ancak ağır zayiat veren 3’üncü Türk Ordusu, geri çekilen düşmanı takip edememiş; daha elverişli bir arazide toplanmak, takviye kuvvetlerinin gelmesini beklemek ve yeni bir Rus taarruzunu karşılamaya hazır olmak amacıyla 8-10 km kadar geri çekilmiştir.

Avrupa’da savaşın mevzi harbine dönüşmesi ve Galiçya’da Avusturyalıların Ruslar karşısında zor durumda kalmaları üzerine Başkomutan Vekili Enver Paşa, müttefiklerin Avrupa’daki yükünü hafifletmek için ”Alman Başkomutanlığının da etkisiyle” Doğu Cephesi’nde Rusların imhasını hedef alan büyük ölçüde kuşatıcı bir taarruza karar vermiştir.

enverpasa

Enver Paşa, icra edilecek bir taarruzla 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nda (93 Harbi) Doğu Anadolu’da kaybedilen toprakların (Kars, Batum, Artvin ve Ardahan) geri alınmasını ve müteakiben harekâtın Kafkasya’ya aktarılmasını mümkün görüyordu.

Enver Paşa, bu amaçla 14 Aralık 1914’te İstanbul’dan Köprüköy’e gelmiştir. Taarruzun bahara bırakılmasını öneren 3’üncü Ordu Komutanı Hasan İzzet Paşa’yı görevinden alarak 3’üncü Ordu Komutanlığını kendi üzerine almıştır.

Bu harekâtı icra edecek 3’üncü Ordu; 9, 10 ,11’inci Kolordular ve 2’nci Süvari Tümeninden oluşuyordu. Cephedeki Rus mevcudu 100.000, 3’üncü Ordunun mevcudu ise 120.000 idi. Türk ordusu sayıca fazla olmasına rağmen Ruslar, ağır silah, topçu ve donatım bakımından kesin bir üstünlüğe sahiptiler.

22 Aralık 1914 – 15 Ocak 1915 tarihleri arasında cereyan eden Sarıkamış Muharebeleri’nde Türk Ordusunun uyguladığı plan, bir kolorduyla düşmanın cepheden tespitini, iki kolorduyla kuzey kanadından kuşatılarak düşman cephesinin 30-35 km kadar gerisindeki Sarıkamış’ın ele geçirilmesiyle büyük düşman kuvvetlerinin imhasını öngörüyordu.

3ordu

Tamamen karlarla kaplı, çok yüksek dağlık ve yolsuz bir arazide o günün koşulları altında kış donatımından yoksun yaya ve atlı birliklerle yapılan bu harekât çok riskli idi. Özellikle 10’uncu Kolordu birlikleri, Allahuekber Dağları’nı aşarken çetin zorluklar ve kış şartları sebebiyle gerek miktar gerekse mevcut silahlar yönünden çok zayiat vermiştir. Nitekim Türk kuvvetlerinin büyük bir kısmı soğuktan donarak ölmüştür. Sarıkamış’a girebilen 300 kişilik bir kuvvet de Ruslar tarafından geri atılmıştır. Bu başarısızlık karşısında Enver Paşa, 10 Ocak 1915’te 3’üncü Ordu komutanlığını Tuğgeneral Hafız Hakkı Paşa’ya devrederek İstanbul’a dönmüştür.

dogucephesi

Bu muharebelerde Rusların zayiatı 30.000, Türklerin zayiatı ise 60.000 kadardır. Ruslar; Türklerden 200 subay, 7000 eri esir, 20 makineli tüfekle 30 topu ganimet olarak almışlardır. Bu muharebeler sonucunda Doğu Anadolu, Rusların işgaline maruz kalmıştır.

12


Bilahare 3’üncü Türk Ordusu, taarruzdan önce işgal etmiş olduğu Azap mevziine (Tutak-Narman hattı) çekilmiştir. Takviye kuvvetler alarak Rus taarruzlarını bu hatta karşılamaya hazırlanmıştır.

Sarıkamış Harekâtı ile ilgili haberler, ancak sonradan kamuoyu gündemine geldiğinden burada olup bitenler çok sonraları açıklığa kavuşturulmuştur.

Sarıkamış Kuşatma Harekâtı; düşman kuvvetlerinin arkasına düşmeyi hedef alan başarılı bir plandı. Ancak stratejinin faktörlerinden zaman ve iklim şartları iyi değerlendirilemediği için bu sonuç kaçınılmaz olmuştur.
16

Sarıkamış, Türk harp tarihinin en acı muharebelerine sahne olmuştur. Türk Ordusu, ağır koşullar altında yapılan bir muharebede kahramanca savaşmıştır. Türk Ordusunun kayıplarındaki asıl etkenler, çetin arazi ve şiddetli kış şartları ile teçhizat eksikliği ve ikmal yetersizliğidir. Çok ağır koşullar altında kahramanca savaşan Türk askeri, muharebenin sonuna kadar direnmiş, vatanını korumak ve başarıya ulaşmak için sonsuz gayret göstermiştir. Sarıkamış Harekâtı, Türk milletinin vatanı ve kutsal varlıkları uğruna neler yapabileceğinin bir delilidir.

17

Kağızman

21.11.2009

kagizman1

Kağızman, Kars ilinin bir ilçesidir.
Aras Nehri yatağında, verimli topraklara sahip, ılıman iklimliyle ilçe, yüksek dağlar arasında, tarım yapmaya elverişli coğrafi konuma sahiptir. Kars’a 76, Erzurum’a ise 150 km. uzaklıktadır.

İlçeye bağlı Çamışlı köyünde bronz çağı, Kimmerya dönemi kaya resimleri, Çengilli Köyünde Çengilli Ortodoks Kilisesi, Tunçkaya Köyünde Keçivan Kalesi, Paslı geçidindeki Narin Kale (Köroğlu Kalesi) ve birçok keşfedilmemiş tarihi ve eserleri vardır.

kagizman6

Halkın geçim kaynağı hayvancılık ve bahçeciliktir. Önemli bir gelir kaynağı da arıcılıktır. Saf Kafkas ırkı arılarıyla, Sadece Kağızmanda yetişen Tüteye çiçeği ile çok çeşitli çiçek ve kekiklerden elde edilen ve dünyaca tanınan Kağızman balları, polen ve arı sütü çok değerlidir.

Kayısı, “pestil” ve “köme”si ile meşhurdur. Ayrıca, kaşar, çeçil, deri peyniri de önemlidir.

Elmanın onlarca çeşidi(Uzun, Söbü, Gelin, Süt, Kış, kişi isimleriyle de bilinen vs), Armut, Erik, Ceviz ve diğer yöreye özgü cins ve tatlardaki meyve çeşitliliği de bilinir.

İlçede ilköğretim okulları ve Anadolu Lisesi ve Kağızman Lisesisinin yanısıra Kafkas Üniversitesine bağlı Kağızman Meslek Yüksekokulu bulunmaktadır.

kagizman7


Iğdır’dan hareket eden şehirler arası otobüs firmaları ile ülkemizin önemli merkezleri olan İstanbul, Ankara, İzmir, Eskişehir, Bursa, Antalya ve diğer yerlere her gün düzenli ulaşım sağlamak mümkündür. Kars havaalanına da 70 km. uzaklıktadır.

kaynak : Wikipedia

Subatan

21.11.2009

kars11

Köyün adı,  Alaca dağından doğarak köyün ortasından geçen ve komşu köy Karakaş’a varmadan toprağın altında kaybolan ve daha sonra tekrar ortaya çıkmasından dolayı Subatan adı verilen deresinden gelmektedir.

Köyün tarihi eski çağlara uzanmaktadır.  Köyün ortasından su geçmesi ve çevrili arazilerinin bölgenin en verimli arazileri olması buraya çekici hale getirmiş ve ilk çağlardan beri yaşanan bir yer haline getirmiştir.
Gerek köyün içinden gerekse köyün çevresinden çıkan buluntular ve değişik kültür, din ve milletlere ait mezarlarda buna açıkça işaret etmektedir.

Cumhuriyet döneminde Bölgede kurulan hudut taburu Köyün canlılığına katkıda bulunmaktadır.

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.
Kars il merkezine 28 km uzaklıktadır.
Başlıcaları kaz eti, tandır ketesi olmak üzere yüresel yemekleri vardır.

Kaynak : Wikipedia


Akyaka

21.11.2009

kars1

Akyaka, Kars ilinin en doğu bölgesinde Ermenistan sınırında bir ilçesidir. İl merkezine 60 km. uzaklıktadır. Eski adı Kızılcakçak olan bu yerleşim birimine bağlıca köyler şunlardır: İncedere, Üçpınar, Duraklı, Geçit, Şahnalar.karahan

İlçenin Ermenistan sınırında bir sınır kapısı bulunmaktadır. Ancak bu kapı, Azerbaycan-Ermenistan savaşı nedeniyle 1993’te kapanmıştır.

İlçede teşkilatı bulunan Kamu Kurum ve Kuruluşları şunlardır Milli Eğitim Müdürlüğü, PTT Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, Malmüdürlüğü, Tarım İlçe Müdürlüğü, Müftülük, Adliye, Sağlık Grup Başkanlığı, İlçe Emniyet Amirliği, İlçe Jandarma Komutanlığı, Özel İdare Müdürlüğü, Köy Hizmetleri Şantiye Şefliği, TMO Bölge Ajansı, Şeker Fabrikası Akaya Pancar İş. Şefliği, DDY. Akyaka Gar Şefliği, Tarım Kredi Kooperatifi Müdürlüğü, Belediye Başkanlığı

Resmi Kurumlardan, Kaymakamlık büroları, İlçe Emniyet Amirliği Milli Eğitim Müdürlüğü, Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü ve Mal Müdürlüğü Hükümet Konağı’ nda, diğerleri ise kendi hizmet binalarında faaliyetlerine devam ettirmektedirler.

İlçenin doğusunda Ermenistan, batısında ve güneyinde Kars il merkezi ve kuzeyinde Arpaçay ilçesi bulunmaktadır. Rakımı 1477m. olmakla ülkemizin orta kısımlarında bulunan İç Anadolu,Güney Karadeniz veya İç Ege Bölgelerinin coğrafi yapısına sahiptir. Bu özelliği ile geniş düzlükler ve boz kırlara sahiptir.

Yörede her ne kadar sert karasal iklimin hakim olduğu düşünülmekteyse de yapılan barajlar sayesinde yer yer Karadeniz ikliminin özellikleri görülmektedir.

İlçenin merkezine bağlı 3 mahalle olup, toplam nüfusu 2000 nüfus sayımına göre 3816’dır. İlçeye bağlı bulunan 27 köyün ise toplam nüfusu 10.810’dur. Bunların toplamları alındığında ise ilçe genelinin nüfusu 14.626’dır.

İlçe nüfusunun tamamına yakın bir kısmını Azerbeycan ve Kafkasya göçmeni vatandaşlarımız oluşturmaktadır. İlçede Azeri şivesi ile konuşulmaktadır. Çok renkli bir mozaik yapıya sahip olan ilçemizde, bütün toplulukların örf, adet, gelenek ve göreneklerinden çok renkli karma bir sentez oluşmuştur.

İlçe merkezi ve köylerinde genel olarak taş duvarlı ve toprak yapılı ev tipleri hakimdir. Bununla birlikte ilçe merkezinde kamuya ait hizmet binası ve lojmanları ile maddi durumları el verişli vatandaşlarımızın evleri modern görünümlü betonarme binalardır.

İlçede toplam 10 tane dernek mevcut olup bunlardan Akyaka spor kulübü derneği dışında 1 Akyaka Güzelleştirme ve Kalkındırma Derneği, 1 İlçe Emniyet Amirliği Binasını, lojman ve karakollarının bakım, onarım ve ihtiyaçlarını karşılanması derneği, 1 Halk Eğitim Merkezi Derneği, 2 okul derneği 4 tanesi ise cami dernekleridir. İlçe merkezinde 3 lokanta, 7 tane kahve hane mevcuttur.

İlçenin 1.Amatör kümede mücadele eden tek spor kulübü Akyaka Spor kulübüdür. İlçede her yıl mayıs ayında düzenlenmekte olan kaymakamlık kupası spor turnuvaları yöremiz insanları tarafından büyük ilgi ve beğeni ile takip edilmektedir.

İlçede sinema, tiyatro, kültür sarayı bulunmamaktadır. İlçemizde hali hazırda kurulu bulunan bir halk kütüphanesi olmamakla birlikte bu konuda ki açığı Akyaka lisesinin kendi bünyesinde kurmuş olduğu okul kütüphanesi kapatmaktadır.

İlçede kutlanan, resmi ve dini bayramların yanı sıra her yılın 3 Kasım günü Akyaka’nın kurtuluş günü olarak kutlanmaktadır. Ayrıca Azeri vatandaşlarımız her yılın 21 Mart gününü Bahar Bayramı olarak kutlamaktadırlar.

İlçede hali hazırda kurulu bulunan bir sanayi kuruluşu yoktur .İlçedeki küçük çaplı imalat sektörleri şunlardır; İlçe merkezinde iki adet elektrikli değirmen, İnce dere ve Kaya köprü köylerinde üç adet su değirmeni, ilçe merkezinde iki adet demir atölyesi ve bir adet soba imalat hanesi ile iki adet marangoz atölyesi bulunmaktadır.

İlçenin temel ihtiyaç maddelerini Kars il merkezine olan ulaşım kolaylığından dolayı genellikle il merkezinden karşılamaktadır. Bunun yanında ilçe merkezinde ve köylerde bulunan küçük çaplı bakkallar ve ilçe merkezindeki iki adet market halkımızın temel ihtiyaç maddelerini karşılamaktadır. Ayrıca ilçe merkezinde bulunan ve hafta içi her gün kurulan hayvan pazarı da ilçenin ticari hayatına renk katmaktadır.

Akyaka il merkezine karayolu ile 57 km, demir yolu ile 54 km uzaklıktadır. İlçenin ulaşımı tamamı asfalt olan yol ve demir yolu ile sağlanmaktadır. Kara ve demir yolu Ermenistan sınırına kadar uzanarak Doğu Kapı Gümrük kapısında sona ermektedir.
Kaynak : Wikipedia

Sarıkamış

20.11.2009

kars11

Sarıkamış, Ülkemizin doğu Anadolu Bölgesinde yer alan,  Selim, Kağızman,  Şenkaya,  Horasan ve  Eleşkirt ilçe sınırları ile çevrili, ortalama yüksekliği 1500-2000   metre olan yüksek bir plato durumundadır.
En yüksek dağı 3138 metre rakımlı  Aladağ dır.  Aladağ’ı 2909 metre rakımlı Süphan Dağı, 2835 metre rakımlı Balıklı Dağı,  2599 metre rakımlı Kösedağı, 2634 metre rakımlı Çıplakdağ ve 2849 metre rakımlı Soğanlı Dağı takip etmektedir.  Başlıca akarsuları Aras Nehri,  Kars Çayı,  Zivin ve Keklik Dereleri dir.  Akarsuların akışlarının düzensizliği ve derin vadileri takip etmelerinden dolayı sulamada fazla kullanılmamaktadır.

Ekonomisi tarım ve ticârete dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri buğday, patates ve arpadır.  Hayvancılık önemli gelir kaynağı olup daha çok, canlı hayvan ticâretine dayalıdır.   İlçede askerî birliklerin oluşu ticâretin gelişmesini sağlamıştır.
İlçe merkezi, Kars Çayı vâdisinde, denizden 2125 m yükseklikte kurulmuştur.  Erzurum-Kars kara ve demiryolu ilçeden geçer.  İl merkezine 51 km mesâfededir.

sarikamis2

Sarıkamış, Türkiye’nin önemli kış turizmi bölgelerindendir. Sarıkamış’daki kar kristal olup 1 yılın 6 ayı karla geçmektedir.

İnkaya (Micingirt) Köyü’nde bulunan kale Saltuklu Mansur Ergin tarafından 1232 yılında yaptırılmıştır.
İlçe merkezinde bulunan Yanık Kilise, 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı’nda Rus işgaline uğrayan Sarıkamış’ta Ruslar tarafından yapılmıştır.
93 Harbi olarak da bilinen 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda Rusların Kars Vilayetindeki 40 yıl devam eden işgali sırasında Askeri Garnizon (OBLAST) şehri ilan edilen vilayette, İl merkezinde olduğu gibi Sarıkamış İlçesinde de yeni imar çalışmaları başlatmışlardır Halk arasında Katerina Köşkü olarak bilinen Av Köşkü, Sarıkamış’taki diğer binaların aksine oldukca özgün bir mimari ile yapılmıştır

sarikamis3jpg

Kars

20.11.2009

kars1

Kars, Türkiye’nin kuzeydoğu kesiminde yer alan bir ilimizdir.
Ermenistan ülkesine komşu olan bu ilimiz, rakımı bakımından Türkiye’nin en yüksek il merkezlerinden biridir. Çeşitli etnik grupların birlikte yaşadığı il merkezinde kültürel farklılıklardan ve zenginliklerden bahsetmek mümkün olup kozmopolit bir yapı sözkonusudur.

Türkiye’nin Orta Asya’ya açılan kapısı konumundaki bu şehir, Kafkas Üniversitesi’nin açılmasıyla hızla gelişmeye başlamış ve zaman içinde bir öğrenci kenti durumuna gelmiştir. Ayrıca şehir merkezine altı kilometre uzaklıktaki havalimanı sayesinde de bölgesinde ulaşım ağının kesiştiği bir noktada yer alır. Bunun dışında kara ve demiryolu ağlarıyla ülkenin diğer yerleşim birimlerine ulaşımda da bir sorun yoktur.


kars2

Kars merkez ilçesi, Doğu Anadolu Bölgesi’nin, Erzurum – Kars Bölümü’nde yer alır. Kuzeyinde; Susuz, Arpaçay ve Akyaka’yla, doğusunda; Ermenistan’la, güneyinde; Digor ve Kağızman’la, batısında ise Selim ve Erzurum sınırlarıyla çevrilidir. Merkez ilçe yedi ilçe içinde sadece Sarıkamış ile komşu değildir. Serhat şehri Kars’ın bazı merkezlere olan uzaklığı şöyledir:

Kars-Ardahan     93 km.
Kars-Iğdır     140 km.
Kars-Erzurum     202 km.
Kars-Erzincan     390 km.
Kars-Ankara     1064 km.
Kars-İstanbul     1426 km.
Kars-İzmir     1702 km.

Rakımı ortalama 1768 metreyi bulan Kars arazisinin büyük bölümü yaylalardan oluşur.

Kars ilinde yer alan önemli yükseltiler olan Allahuekber Dağları, Kısır Dağı, Akbaba Dağı, Aladağ ve Aşağıdağ’ın bir kısmı merkez ilçe sınırları içersindedir. Kars Çayı, kentin güneybatısından geçer.  Kent aynı adlı ovanın üzerinde kurulmuştur.

Kars’ta karasal iklim hakimdir.  Kışları kurak, yazları ise yağışlı geçen ilde kışın sıcaklıkla zaman zaman -39 °C’ye kadar düşer. Karla kaplı gün sayısı ortalama 120’den fazladır. Burada don vakalarına sıklıkla rastlanmaktadır.
kars3

İlkbaharın gelmesi ile birlikte yörede kardelenler ve düğün çiçekleri açar. Ayrıca bahar aylarında yapılan tarla sürümlerinde ortaya çıkan lathyrus tuberosus yani koşkoz, yumrularının soyulması ile yenir. Bunun yanı sıra topuz dikeni, deli haşhaş, ısırgan otu, mantar, evelik, aş otu, kuşyemi ve yemlik gibi doğal bir şekilde yetişen bitkiler kaynatılarak yenir. Kars’ta sanayinin yeterince gelişmemesi olumsuzluk olarak değerlendirilsede toprak ve su kirlenmesinin pek yaşanmadığı bir olumlu özellik söz konusudur.

Kars’ın en önemli geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Yaylaların yüksek olması küçük ve büyük baş hayvanların yetiştirilmesine olanak sağlar. Kümes hayvancılığı da oldukça gelişmiştir. Ayrıca hayvan ürünleri de halkın en büyük geçim kaynaklarındandır. Zavod denilen mandıralarda bu ürünler işlenerek Türkiye’nin dört bir yanına dağıtılır. Özellikle, Kars Kaşarı ve Kars Balı’na Türkiye genelinde ciddi talep vardır. Kars Balı ise tamamen organik bir üründür. Bu bal Kars ve Ardahan’ın mera ve yaylalarında doğal olarak yetişmekte olan çok sayıda polen ve nektar kaynağı çiçekten üretilmektedir. Bu bitkilerin yetişebilmesi için herhangi bir ilaçlama ve gübreleme işlemi yapılmamaktadır. Bu balı Kafkas Arısı ırkı yapmaktadır.

Sanayi alanında son dönemlerde gittikçe büyüyen Kars’ta irili-ufaklı birçok fabrika kurulmuştur. Kentte yem, şeker, çimento, tuğla, ayakkabı ve süt ürünleri sektörlerinde çalışan birçok fabrika bulunmasına karşın; işsizlik oranı oldukça yüksektir. Özellikle bu durum nedeniyle kent, Türkiye’nin en fazla göç veren şehirlerinden birisidir.

Kars, çeşitli etnik grup ve mezhepleri barındıran zengin ve renkli bir kültüre sahiptir.
kars5

Kars’ın toplumsal yapısı çeşitli etnik unsurların kültürel gelenekleriyle harmanlanmıştır. Bu özelliğiyle de kozmopolit bir kent durumundadır. Çok-kültürlülük sayesinde yörenin zengin bir folkloru ve ağız özellikleri bulunmaktadır.

Kars’taki coğrafi yapı ve iklimin şekillendirmesi ile oluşan doğal değerler ve insan eliyle

yapılan tarihi yapıların sayesinde burada zengin bir turizm potansiyeli mevcuttur. Yörede bulunan göl ve nehir yakınlarında kuş gözlemlemek ve çiçek seyiri sayesinde ekolojik turizme sahiptir. Şehire 53 km uzaklıkta bulunan Sarıkamış’a kayak turizmi ve 40 km uzaklıktaki Ani Harabeleri’ni ziyaret edip gören turistler il merkezinde bulunan Kars Kalesi, Kars Müzesi, Kümbet Cami (12 Havariler Kilisesi) ve Kars Tabyaları’na da ilgi göstermektedirler. 2005 yılında Türkiye’ye gelen 21 milyon yabancı turistten 59 bini Doğu Anadolu Bölgesi’ne gelmiştir. Ondört ile sahip olan bu bölgede en çok turistleri çeken yerlerden biri de 7.760 turistle Kars şehridir. Kars’ta son yıllarda çoğalan kültürel ve sanatsal etkinliklerle hedeflenen burayı Kafkaslar’ın Davos’u haline getirmektir.
kars6

Kars merkezinde turizm işletme belgeli iki otel mevcut olup toplam yatak sayısı 402, oda sayısı ise 210’dur. Bunun dışında belediye belgeli yedi otel vardır. Bu konaklama tesislerindeki toplam yatak sayısı 325, oda sayısı ise 167’dir

Kars mutfağı ağırlıklı olarak hamur işi yemekleriyle bilinen bir özelliğe sahiptir. Bunun dışında hayvancılığın bir numaralı geçim kaynağı olması beraberinde etli yemeklerin de tüketilmesini getirmiştir. Zengin mutfağında özellikle katte (hamurlu), bozbaş yani piti (nohutlu-etli), hangel (kıymasız mantı), kelle paça, kaz yemekleri (tandırda kaz çekmesi ve pilavlı kaz eti gibi), hörre (un çorbası), ayran çorbası ve nezik (hamurlu) türlerini
saymak mümkündür.
kars4

Kars özellikle yaz aylarında disko ve barların müşterilerine sunduğu canlı müzik hizmetiyle yörenin en önemli eğlence merkezlerinden birisidir. Bunun dışında eğitim – öğretim dönemlerinde şehir dışından gelen öğrencilerin katkılarıyla düzenlenen çeşitli eğlence programlarını görmek mümkündür.

Kars’ta spor en sevilen sosyal aktivitelerden biridir. Yüzlerce profesyonel sporcunun yanı sıra amatör spor yapan çok sayıda kişi de mevcuttur. Kars’ta branşlarına göre lisanlı sporcu ve hakem sayısı spor branşlarına göre değişmektedir. Şehrin en büyük spor kulübü Karsspor’dur. Kulüp iki değişik spor dalıyla öne çıkar. Bunlar futbol ve boks şubeleridir.

Futbol takımı maçlarını 1960 yılında açılan 4500 seyirci kapasiteli Kars Şehir Stadyumu’nda oynamaktadır. Stadın 500 kişilik kapalı tribünü mevcuttur.

Şehir içi ulaşım belediye otobüsleri ve dolmuşlarla yapılır, ilçe ve köylere ulaşımda ise minibüsler kullanılır. Ayrıca şehir genelinde yüzlerce ticari taksi de hizmet vermektedir.

Kars’a hergün İstanbul’dan; Ankara, Kayseri, Sivas ve Erzurum üzeri TCDD’nin Doğu Ekspresi karşılıklı seferler yapmaktadır. Ayrıca uzun yıllardan bu yana planı yapılan Bakü-Tiflis-Ahılkelek-Kars demiryolu projesi hayata geçirilerek Türkiye ekonomisine katkı sağlanması düşünülmektedir.
Türkiye’nin yedi bölgesindeki şehirlerin çoğuna Kars otobüsleri, yolcu taşır. Kars’ın ayrıca uluslararası statüye sahip bir de havalimanı vardır. Uzun bir tadilattan sonra 22 Ekim 2007 günü tekrar uçuşlara açılan havalimanına İstanbul’daki Sabiha Gökçen Havalimanı ve Atatürk Havalimanı’ndan günde iki uçuş ve Ankara Esenboğa Havalimanı’ndan bir uçuş yapılır. Ayrıca Aralık 2007’den itibaren SunExpress’in karşılıklı Kars-İzmir seferleri de başlamıştır. Temmuz 2008’de Kars’tan Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye karşılıklı seferler düzenlenmeye başlandı. 10 Haziran 2009 tarihinden itibaren Çarşamba günleri haftada bir olmak üzere karşılıklı Köln-Kars uçuşları Öger Tours-Hamburg International ortaklığı ile başlatıldı (Sadece yaz mevsiminde).