Arama:

Etiket Bulutu







‘maymun’

Maymun Tuzağı

20.05.2012

maymun

Asya’da maymun yakalamak için kullanılan bir çeşit tuzak vardır.
Bir hindistan cevizi oyulur ve iple bir ağaca veya yerdeki bir kazığa bağlanır.

Hindistan cevizinin altına ince bir yarık açılır ve oradan içine tatlı bir yiyecek konur. Bu yarık sadece maymunun elini açıkken sokacağı kadar büyüklüktedir, yumruk yaptığında elini dışarı çıkaramaz.

Maymun yiyeceğin kokusunu alır ve iyice kavrar, ama yiyecek elindeyken elini dışarı çıkartması olanaksızdır. Sıkıca yumruk yapılmış el, bu yarıktan dışarı çıkamaz. Avcılar geldiğinde maymun çılgına döner ama kaçamaz. Aslında maymunu tutsak eden bir şey yoktur. Onu sadece kendi bağımlılığının gücü tutsak etmiştir.
Yapması gereken tek şey elini açıp yiyeceği bırakmaktır. Ama zihninde açgözlülüğü o kadar güçlüdür ki bu tuzaktan kurtulan maymun çok nadir görülür.

Anne ve yavrusu

11.05.2012

natgional1

Maymunlar ve İnsanlar

11.04.2010

maymunlar

Keith Chen, Yale Üniversitesi’nde ekonomi bölümünde görev yapan bir profesör.

Keith Chen’in araştιrmasι, maymunlara para kullanmayι öğretmek ve bunun sayesinde topladιğι bilgileri insanlarιn para ile olan ilişkisiyle karşιlaştιrιp, bilimsel sonuçlar çιkarmak.

Arastιrma, Yale Üniversitesi’nin maymun laboratuarιnda başlιyor. Bu laboratuarda 7 adet capuchin maymunu deney kafeslerinde para kullanmayι öğreniyorlar. Para olarak, gümüş renkli somun kullanιlιyor.

Süreç gayet basit. Ana kafesten bir maymun alιnιp, deney kafesine koyuluyor. Bu maymuna para olarak bir somun veriliyor. Maymun öncellikle bu somunu kokluyor, ağzιna götürüyor. Bu aşamada bir tepsi içinde çeşitli yiyecekler getiriliyor.

Amaç, bu 7 maymunun her birinin sevdiği yiyecek türünü bulmak ve bunlarι elde etmek için parayι kullanmalarιnι sağlamak. Deney kafesindeki maymun elmayι seçiyor. Arastιrmacιlar, maymuna elmayι vermeden önce elinden parayι alιp, maymuna yiyecegi veriyorlar.

Bu süreç haftalarca sürüyor ve maymunlar birkaç hafta sonra, ellerindeki somunun yani paranιn gücünü anlamaya baslιyorlar. Maymunlar paranιn kullanιmιnι; arastιrmacιlar da en çok tercih edilen yiyecegi ögrendikten sonra, yeni bir süreç baslιyor.

Fiyatlandιrma sürecindeki amaç, maymunlarιn insanlar gibi rasyonel kararlar verip vermedigini bulabilmek. Böylece arastιrmacιlar, birçok maymunun tercihi olan jelin fiyatιnι iki somun, elmanιn fiyatιnι yarιm somun ve üzümün fiyatιnι ise bir somun yapιyorlar. Bulduklarι sonuç ise gerçekten ilginç.

Maymunlar deney sιrasιnda tιpkι insanlar gibi para harcama konusunda çogu zaman rasyonel davranιyorlar.

Paralarιnι, en çok yiyecek alabilecegi şekilde harcamaya başlιyorlar. Maymunlar 1 somun verip 2 dilim elma almayι, fiyatι 2 somun olan bir adet jele tercih etmeye başlιyor.

Buraya kadar her sey güzel! Günlerden bir gün, yine ana kafesten, deney kafesine alιnan maymun,deney kafesindeki bir tepsi içinde bulunan 12 somunu görüp, aniden çιlgιna dönüyor. Paralarιn bulundugu tepsiyi kapιp, ana kafese fιrlatιyor ve kendisini de ana kafese atιyor. Ana kafesteki bütün maymunlar bir anda gökten para yagdιgιnι görüp, yere düsen paralarι kapιsmaya baslιyorlar.

Levitt, bunu yazιsιnda maymun tarihinde gerçeklesen ilk ‘banka soygunu’(maymunun tepsiyi çalmasι) ve ‘hapishane kaçιsι’ (maymunun deney kafesinden, ana kafese kaçιsι) olarak tanιmlιyor. Bütün bu kaos içinde arastιrmacιlar, ana kafesteki maymunlardan parayι geri almaya çalιşιyor.

Olay biraz yatιstιgι bir anda Keith Chen, hiç görmemeyi tercih ettigini söylediği bir olaya şahit oluyor: Erkek maymunlardan biri, dişi maymunlardan birine yaklaşιp, ona elinde bulunan somunlardan birini veriyor ve bunun karşιlιğιnda disi maymun, erkek maymunun ilişki teklifini kabul ediyor!

İşin ilginç yanι, dişi maymun ‘kazandιğι’ parayι araştιrmacιya getirip, bununla üzüm almaya çalιsιyor. Chen, bu olayι maymun tarihindeki ilk ‘ fuhuş’ olarak tanιmlιyor.

Üniversitenin araştιrma etik bölümü, maymunlar üzerinde yapιlan para araştιrmasιnιn, maymunlarιn yaşam koşulunu, değerlerini ve gündelik yaşamlarιnι tamamen değistirdiği ve zedelediği gerekçesiyle arastιrmayι iptal edip, maymunlara para verilmesini yasaklιyor.

Araştırma, maymunlarιn korunmasι adιna iptal edilmiş…Peki insanlarι kim koruyacak ?

Maymun olmuş

19.06.2009

sigaracimaymun

Müptezel bi maymun varmış.
Ormanda kim cigara içse hemen yanına gidip ona eşlik edermiş.
Fakat maymun hiç para vermezmiş..
Ormanda ki hayvanlar bu durumdan rahatsız olduğu için maymunu yanlarına almamaya başlamışlar.
Maymun kimin yanına gitse kovalanmış..
Birde bakmış ağacın dalında 3-5 güvercin toplanmış cigara içiyor.
Maymun hemen ağaca tırmanıp çökmüş yanlarına.
Güvercinler aralarında sigarayı döndürmeye başlamışlar.
Sıra tam maymuna geldiğinde güvercin maymunu es geçip diger arkadaşına vermiş.. maymun beklemiş… sıra tam ona gelmiş yine es geçip öbür güvercine uzatmış cigarayı. maymun yine beklemiş…
tam sıra ona gelmiş güvercin yine maymunu es geçince maymun dayanamamış;
– banada versenize lan ipneler
– ulan maymuna dönmüşün daha ne içicen…

Diplomasi…

22.05.2009



Adamιn biri Afrika’da safariye çιkarken yanιna minik köpegini de almιs. Minik köpek bir gün ormanda dolasιp, kelebekleri kovalar, çiçekleri koklarken kayboldugunu fark etmis. ! Ne yapacagιnι düsünürken bir de bakmιs ki karsιdan bir leopar geliyor ve belli ki günlük yiyecegini arιyor.

‘Sim di basιm dertte’ diye düsünmüs minik köpek.  Etrafιna bakmιs yerde kemik parçalarιnι görmüs. Hemen arkasιnι leoparιn geldigi yöne çevirerek kemikleri kemirmeye baslamιs, bu arada da arkadaki hareketi kestirmeye çalιsιyormus. Leopar tam saldιracakken minik köpek kendi kendine konusmus;

‘Ne kadar lezzetli bir leoparmιs. Acaba etrafta bundan bir tane daha var mi?’  Bunu duyan leopar bir anda donmus kalmιs ve en yakιndaki agaca tιrmanarak dallarιn arasιna saklanmιs.

‘Tam zamanιnda kurtardιm yoksa bu köpege yem olacaktιm’ diye düsünmüs leopar.  Bütün bunlar olup biterken bir baska agacιn üstündeki bir maymun olanlarι izliyormus. Bildiklerini kullanarak bundan sonra leopardan kurtulabilecegini düsünmüs. Leoparιn yanιna giderek neler oldugunu anlatmιs.  Leopar köpegin yaptιklarιna çok sinirlenmis ve maymuna:

‘Atla sιrtιma, gidip sunu yakalayalιm’ demis. Ancak minik köpek neler oldugunu ve leoparιn sιrtιnda maymunla birlikte süratle kendisine yaklastιgιnι fark etmis. 

‘Simdi ne yapacagιm’ diye düsünürken kaçmaya tesebbüs etmemis.  Bunun yerine arkasιnι leoparιn geldigi yöne dönerek, kemikleri kemirmeye devam etmis. Tam leopar saldιracakken yine kendi kendine konusmus; 

‘Bu aptal maymun da nerede kaldι? Yarim saat önce bir leopar daha getirsin diye gönderdim, hala haber yok!’

*Hιzlι düsün,

*Sakin Ol,

*Güçlü Görün

diplomasi1

‘Borsa’ nasıl çalışıyor…

22.05.2009

 borsa

Bir zamanlar köyün birine bir adam gelmiş ve tanesi 10$ dan maymun alacağιnι söylemiş. Köyde çok maymun oldugu için köylüler sevinçle ormana koşup maymunlarι yakalamaya başlamιşlar. Adam, binlerce maymunu 10$ dan satιn alιnca ortalιkta maymunlar azalmιş, yakalamasι zorlaşmιş. Köylüler tam maymun yakalamak tan vazgeçecekken adam tanesine 20$ vereceğini söylemiş. Tekrar heveslenen köylüler, maymunlarι yakalamaya başlamιşlar. Bir süre sonra da fiyatι 25$a çιkarmιş. Ancak bιrak yakalamayι maymuna rastlamak bile çok zorlaşmιş. Bunun üzerine adam fiyatι 50$ a çιkardιğιnι, ancak kendisinin işi olduğu için sehre gitmesi gerektiğini, yardιmcιsιnιn onun yerine alιm yapacağιnι söylemiş.

O yokken yardιmcιsι köylülere demiş ki; Şu kafeslerdeki maymunlarιn tamamιnι size tanesi 35$ dan satayιm, siz de adam gelince ona 50$ dan satarsιnιz. Köylüler bütün birikimlerini bir araya toplayarak bütün maymunlarι satιn almιşlar. Sonra ne adamι ne de yardιmcιsιnι bir daha gören olmamιş.

Şimdi borsanιn nasιl çalιştιğι hakkιnda biraz bilgi sahibi olmuşsunuzdur.