Arama:

Etiket Bulutu







‘yeni sahne’

Behzat Butak

18.11.2010

behzat_butak1

Sanatkâr, artist ve nümisrnat Behzat Butak, 16 Ekim 1891’de Bursa’da Maksem mahallesinde, bugünkü Ahmet Vefik Paşa Tiyatrosu’nun bulunduğu binanın karşısındaki evde dünyaya geldi. Çocukluk devresini Bursa ve Karacabey’de geçiren Behzat Butak, babasının ölümü üzerine 1906’da İstanbul’a teyzesinin yanına geldi. Mercan İdadisi ve buradan Ticaret okuluna geçti. Ressam Muazzez’den resim dersi de alıyordu. Ressam Muazzez, Ortaoyunun başarılı sanatçılarındandı.
1908 yılında Meşrutiyetin ilanı ile Butak, Muazzez bey’in başında bulunduğu “Sahne-i Heves” gurubunun oynadığı “Beyimin Tiyatro Merakı” komedisiyle de halkın karşısında sahneye ilk adımını attı. Okumakta olduğu Sanayi-i Nefise mektebinde bir kaç arkadaşıyla birlikte “Sanayi-i Nefise Tiyatro Heyeti”ni kurdu. Şehzadebaşında Letafet Apartımanı karşısında “Osmanağa” tiyatrosunda Viktor Hugo’dan çevrilen “Ancelo Mari Piyer” piyesini oynadılar.
Seyirci bulamayan grup dağılmak zorunda kaldı. Hariciye Nezareti Behzat’ın da içinde bulunduğu dört kişilik bir talebe grubunu, 1909 yılında İtalya’ya elektrik mühendisliği tahsili için gönderdi. Ancak gittikleri fabrika grevde olduğundan eğitim göremediler. Butak ta iki aylık süre zarfında Roma ve Napoli’de tiyatroları gezdi bilgi ve görgüsünü arttırdı.
İstanbul’a dönen Butak, “Mürebbii Hissiyat” grubuna girdi. Kısa sürede bu grupta dağılınca Behzat kendini “Darüttemsili Osmani” grubunda buldu. Burada Fazıl Reşit ve Aktör Hüseyin Kani bey’in yazmış olduğu “Ramses” piyesinde “Kahin” rolünü oynadı. Bu grupta maddi olarak ayakta kalamayınca “Şark Dram Kumpanyası”na girdi.

1912 de Balkan Harbi ilan edildi. Behzat harbe gönüllü gitti. Döndüğünde bir çok grupta çalıştı ama hiç biri uzun soluklu olmadı. Nihayet 1914 de Darülbedayi’nin kurulmasıyla Behzat, Darülbedayi’nin açtığı sınava girdi. Sınavı kazanan Behzat 9 altın lira maaşla Darülbedayi kadrosuna alındıysa da, o sırada patlak veren I.Dünya Savaşı’na yine gönüllü gitti. Çanakkalede kolundan yaralandı. Bağlı bulunduğu Alayla Bitlis’e kadar gitti. 1918’de İstanbul’da Darülbedayi’e yeniden girerek “Füruzan” piyesinde oynamaya başladı. 1920 de Raşit Rıza ve İbnürrefik Ahmet Bey’in kurdukları “Yeni Sahne”ye geçti. Raşit Rıza’nın kurduğu Türk Tiyatrosu’nda çalıştı. 1923 yılında tekrar Darülbedayi’e döndü. İzmir ve Karadeniz turnelerine katıldı.Bir süre Ertuğrul Muhsin, Raşit Rıza ile beraber çalıştı.1928 de Darülbedayi’e döndü ve ölene kadar burada sahneye çıktı.

300’yakın piyes ve bir çok sinema filminde oynayan Butak’ın “Resimli Türk Paraları” isminde Nümizmatik bir kitabıda bulunmaktadır. Türk Tiyatrosunun “BABA”sı olarak kabul edilen Behzat Butak 1963 yılında aramızdan ayrılmıştır.

behzat_butak61   behzat_butak2   behzat_butak3

Şaziye Moral

16.11.2010

saziye_moral7

1903 Yılında doğan Şaziye Moral, Balkan Savasindan sonra Rumeli Göçmenleri arasına katılarak İstanbul’a geldiğinde, nasıl ve niçin geldiğini anlayamayacak yaşta, 9-10 yaşlarında küçük bir kızdı. Bir süre Edirne’de oturduktan sonra İstanbul’a gelirler. K.M.Paşa ‘da ilk-orta ve liseyi okuyan Şaziye Moral, Lise son sınıftan ayrılıp iş aramaya başlar. Bayazit’te Hizmet-i Umumiye Acentasında memur olur.

Acenta, Yeni Sahne ismi ile bir tiyatro teşkilatı meydana getirmiş, o devrin en büyük sanatkarlarını içine almış, Ferah Tiyatrosunda Temsiller veriyor. Yeni Sahnenin sanatkarları ile İsmail Faik Bey arasında ihtilaf çıkıyor. Sanatkarlar hep birlikte Yeni Sahne’den çekilip, Darülbedayi’ye dönerler. İsmail Faik Bey yılmaz, hariçten aktör toplar, Afife ve bir takım islam kadınlarla yeni bir kadro yapar. Nasıl oldu, ne oldu, kimin aklına geldi, bilinmez. Şaziye bir anda kendini Yeni Sahne’nin sanatkarları içinde bulur. Mütareke yılları, Aktör Celal Yakup’un Kırık Kalp oyununu provaya koyarlar. Piyeste ikinci derecede bir genç kız rolü var. Onuda Şaziye’ye verirler. Sonrası, Şehzadebaşı Karakolu, kovuşturma, mahkeme. Gerekçe sahneye müslüman kadın çıkarmak. 1923 yılında Bedia ve Muvahhit İzmir’de Gazi huzuranda temsiller veriyor. Bu misali öne süren avukat mahkemeden beraat kararı alır. Antalya ve İzmir’de temsiller verirler.

1924 Yılındada Darülbedayi’ye müracaat eder ve alınır. 1977 yılında tiyatrodan emekli olana kadar 1944-1977 arasında 80’ne yakın filmde oynadı. 09.04.1985 yılındada aramızdan ayrıldı. Işıklar içinde yatsın. Sanatçı büyüğümüzü saygı ile anıyoruz.

Kaynak: İstanbul Şehir Tiyatrosu Arşivi ve Türk Tiyatrosu Ansiklopedisi (M.Nihat Özön-Baha Dürder)

saziye_moral6   saziye_moral5   saziye_moral8saziye_moral3   saziye_moral9   saziye_moral2